و نسبت غيب نفس به شهادت و برزخ آن ، نسبت ظاهريّت و مظهريّت نيز نيست ؛ بلكه نسبت ظهور و بطون شىء واحد است . پس هر يك از احكام نشئات سه‌گانه به رفيق خود سرايت كند به مناسبت نشئهء آن ؛ مثلًا عبادات قالبيّهء شرعيّه ، اگر به آداب صوريّه و باطنيّه‌ايد ، مورث تهذيب باطن شود ، بلكه بذر توحيد و تجريد در روح افشاند ؛ چنانچه تهذيب باطن قوهء تعبّد را قوىّ و به حقايق توحيد و تجريد ، انسان را مىرساند ، و سرِّ توحيد باطن را مهذّب و جنبهء عبوديت را كامل نمايد . از اين جهت ، انسان سالك بايد در هر يك از نشئات ثلاثهء نفس ، قدم راسخ داشته باشد و از هيچ يك ، هيچ گاه غفلت نكند . ممكن است انسان را ، يك نظر به نامحرمان يا يك لغزش كوچك لسانى ، مدتها از سراير و حقايق توحيد بازدارد و از حصول جَلَوات محبوب و خَلَوات مطلوب - كه قرّة العين اهل معرفت است - بازدارد . پس وقوف در هر يك از مراحل و مراتب ، و بىاعتنائى و قلّت مبالات به هر يك از نشَئات ، موجب حرمان از سعادت مطلقه است و از دامهاى ابليس است . مثلًا كسانى كه اهل مناسك و عبادت ظاهريّه هستند و شدت مبالات و اعتناء به آن دارند ، شيطانْ عبادات صوريّه را در نظر آنها جلوه دهد ، و همه كمالات را در نظر آنها منحصر و مقصور در همان عبادات و مناسك ظاهريّه كند ، و ديگر كمالات و معارف را از نظر آنها بيندازد ، بلكه آنها را نسبت به آنها و صاحبان آنها بدبين كند ، پس صاحبان معارف را در نظر آنها مرمىّ به الحاد و زندقه و صاحبان اخلاق فاضله و رياضات نفسيّه را مرمىّ به تصوّف و امثال آن كند ، و آن بيچارگان بىخبر را سالها در صورت عبادات محبوس كند ، و به